Ölüm Vadisi Ulusal Parkı’ndaki Racetrack Playa bölgesinde bulunan ve “kendi kendine hareket eden kayalar” olarak bilinen doğa olayının fiziksel nedenleri, yapılan bilimsel gözlemler ve GPS verileriyle teknik olarak açıklandı.
Yıllarca süren araştırmaların ardından, kayaların yer değiştirmesine neden olan sürecin belirli meteorolojik koşulların eşzamanlı gerçekleşmesine bağlı olduğu tespit edildi.
BU AŞAMALARLA HAREKET EDİYOR
Bilimsel verilere göre, kayaların hareket süreci aşamalardan oluşuyor: Racetrack Playa’nın düz ve killi yüzeyi, yağış sonrası ince bir su tabakasıyla kaplanarak kaygan bir zemin oluşturur.
Gece sıcaklığın düşmesiyle su yüzeyinde birkaç milimetre kalınlığında, “pencere camı” inceliğinde geniş buz tabakaları donar. Sabah güneşiyle birlikte buz tabakası geniş paneller halinde kırılır. Hafif bir rüzgarın (yaklaşık 3-5 m/s) etkisiyle su üzerinde kayan bu buz panelleri, temas ettikleri kayalara sürekli bir basınç uygular.
Islak kil ve buzun sağladığı düşük sürtünme katsayısı sayesinde, ağırlığı yüzlerce kilogramı bulan kayalar zemin üzerinde kaymaya başlar.
KAYALAR 3 İLA 5 METRE HIZLA İLERLİYOR
Yapılan saha çalışmalarında kaydedilen veriler, hareketin doğasını özetledi. Kayaların dakikada ortalama 3 ila 5 metre hızla ilerlediği ölçüldü. Bazı kayaların tek bir hareket döngüsünde 200 metreden fazla yol kat ettiği ve arkalarında derin izler bıraktığı saptandı.
Taşın taban geometrisine göre izlerin şekli değişiyor; pürüzlü tabanlı kayalar düz hatlar oluştururken, düz tabanlı kayalar rüzgarın yönüne göre kavisli izler bırakıyor.
Hareketin gerçekleşmesi için su seviyesinin buzun kayayı tamamen örtmeyeceği kadar sığ ancak buz panellerinin yüzebileceği kadar derin olması gerekiyor. Bu hassas dengenin nadir oluşması nedeniyle, olay her yıl gözlemlenemiyor.
