Evde çıkan yangınların büyük kısmı ilk dakikalarda küçük bir alevle başlar. Ocakta unutulan bir tava, prizde ısınan bir şarj aleti ya da devrilen bir mum, doğru müdahaleyle saniyeler içinde kontrol altına alınabilecekken birkaç dakika içinde bütün odayı saran bir felakete dönüşebilir. İşte bu kritik ilk anlarda en güçlü yardımcınız, doğru seçilmiş ve doğru yere konmuş bir yangın söndürme tüpüdür. Ancak evinde tüp bulunan pek çok kişi bile onu ne zaman, nasıl kullanacağını ya da en son ne zaman kontrol ettirdiğini bilmiyor. Bu rehberde evde yangın söndürme tüpüyle ilgili temel bilgileri bir araya getirdik.
Hangi tür yangın söndürme tüpü seçilmeli?
Yangın söndürme tüpleri, içindeki söndürücü maddeye göre farklı yangın sınıflarına yöneliktir. Tüpün etiketinde hangi yangın sınıflarında kullanılabileceği harflerle belirtilir. Ev kullanımı için en yaygın tercih, katı maddeler, yanıcı sıvılar ve gazlardan kaynaklanan yangınlarda etkili olan ABC tipi kuru kimyevi tozlu tüplerdir. Ahşap, kumaş, kâğıt gibi malzemelerde çıkan yangınların yanı sıra pek çok farklı senaryoda iş görmesi, bu tüpleri evler için pratik bir seçenek yapar.
Karbondioksit (CO2) tüpleri ise iz bırakmadan söndürmesiyle bilinir ve özellikle elektrikli cihazların bulunduğu alanlarda tercih edilir. Ancak kapalı ve küçük alanlarda dikkatli kullanılmalı, kullanım sonrası ortam havalandırılmalıdır. Mutfak için ise yağ yangınlarına yönelik özel olarak üretilmiş tüpler ve yangın battaniyeleri bulunur. Hangi türün evinize uygun olduğundan emin değilseniz, yetkili bir yangın ekipmanı satıcısından ya da itfaiye birimlerinden bilgi almak en doğru yoldur. Satın alırken ürünün ilgili standartlara uygun ve belgeli olmasına dikkat etmek de önemlidir.
Tüp evin neresine konmalı?
Yangın söndürme tüpü, ihtiyaç anında aranmayacak kadar görünür ve ulaşılabilir bir yerde durmalıdır. Dolabın en arka köşesine kaldırılmış bir tüp, kriz anında neredeyse hiç işe yaramaz. Genel kural, tüpü olası yangın kaynağına yakın ama doğrudan onun yanında olmayan bir noktaya yerleştirmektir. Örneğin mutfakta ocağın hemen dibine değil, mutfak çıkışına yakın bir duvara asılması önerilir. Böylece alev büyüdüğünde tüpe ulaşmak için ateşin içinden geçmek zorunda kalmazsınız.
- Mutfak girişi ya da koridor, tüp için en çok tercih edilen noktalardır.
- Çok katlı evlerde her kata ayrı bir tüp bulundurmak faydalıdır.
- Tüp, çocukların kurcalayamayacağı ama yetişkinlerin hemen alabileceği bir yükseklikte durmalıdır.
- Doğrudan güneş ışığı, aşırı sıcak ve nemden uzak tutulmalıdır.
PASS tekniği: Tüp nasıl kullanılır?
Panik anında en basit adımları bile unutmak mümkündür. Bu yüzden uzmanlar, İngilizce baş harflerinden oluşan PASS tekniğini akılda tutmayı önerir. Tekniği önceden öğrenmek ve aile bireyleriyle paylaşmak, gerçek bir yangında hayati fark yaratır.
- Pimi çekin (Pull): Tüpün tetiğini kilitleyen emniyet pimini çıkarın.
- Nişan alın (Aim): Hortumu ya da nozulu alevlerin tepesine değil, yangının tabanına doğrultun.
- Tetiğe basın (Squeeze): Kolu sıkarak söndürücü maddeyi kontrollü şekilde boşaltın.
- Süpürün (Sweep): Nozulu yangının tabanında sağa sola hareket ettirerek alanın tamamını kaplayın.
Müdahale ederken sırtınızı çıkış yönüne vermeniz, yani kaçış yolunuzu arkanızda tutmanız gerekir. Yangın birkaç saniyelik müdahaleye rağmen büyüyorsa, duman odayı doldurmaya başladıysa ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız mücadeleyi bırakın, evi terk edin ve derhal 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. Söndürme tüpü küçük yangınlar içindir; can güvenliği her zaman önce gelir.
Basınç ve dolum kontrolü ihmal edilmemeli
Yıllardır duvarda asılı duran ama hiç kontrol edilmemiş bir tüp, ihtiyaç anında çalışmayabilir. Pek çok tüpün üzerinde bulunan manometre, yani basınç göstergesi, tüpün kullanıma hazır olup olmadığını gösterir. Göstergenin ibresi genellikle yeşil alanda olmalıdır; kırmızı bölgede ise tüp bakıma ya da dolumla ilgili kontrole ihtiyaç duyuyor demektir.
Bunun yanında tüpün gövdesinde ezilme, paslanma, hortumda çatlak ya da emniyet piminde eksiklik olup olmadığına düzenli aralıklarla göz atmak gerekir. Tüplerin periyodik bakım ve dolum işlemleri, üretici talimatları ve ilgili mevzuat doğrultusunda yetkili firmalara yaptırılmalıdır. Kullanılan, kısmen boşaltılan ya da son kullanma veya kontrol tarihi geçen tüpler mutlaka yeniden doldurulmalı ya da yenilenmelidir. Kuru kimyevi tozlu tüplerde tozun zamanla dipte sıkışabileceği de unutulmamalı; bu konuda servis firmasının önerilerine uyulmalıdır.
Yağ yangınında asla yapılmaması gerekenler
Evlerde en sık karşılaşılan yangın türlerinden biri mutfakta kızgın yağın alev almasıdır. Bu durumda yapılan en tehlikeli hata, yanan tavaya su dökmektir. Su, kızgın yağla temas ettiği anda buharlaşarak yanan yağı etrafa sıçratır ve alevlerin bir anda büyümesine neden olabilir.
- Yanan yağa kesinlikle su dökmeyin.
- Alev alan tavayı taşımaya ya da lavaboya götürmeye çalışmayın.
- Güvenliyse önce ocağın altını kapatın.
- Tavanın üzerini bir kapak ya da yangın battaniyesiyle kapatarak oksijeni kesin.
- Yağ yangınları için uygun olmayan bir tüpü kullanmadan önce etiketini mutlaka kontrol edin.
Küçük bir yatırım, büyük bir güvence
Yangın söndürme tüpü, evin güvenlik donanımı içinde en az yer kaplayan ama en kritik görevi üstlenen ekipmanlardan biridir. Doğru türde bir tüp edinmek, onu herkesin bildiği bir yere asmak, ailece PASS tekniğini öğrenmek ve düzenli kontrolleri aksatmamak, olası bir yangında evinizi ve sevdiklerinizi korumanın en basit yollarındandır. Duman dedektörüyle birlikte kullanıldığında ise erken uyarı ve ilk müdahale zinciri tamamlanmış olur.
