Türkiye’de genel konut satışları ekim ayında belirgin biçimde gerilerken, yabancılara yapılan satışlar küçük de olsa artış kaydetti. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ekim ayı konut satış istatistiklerine göre yabancı uyruklu kişilere satılan konut sayısı, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 0,9 artarak 2 bin 259’a ulaştı. Aynı ayda Türkiye genelindeki toplam konut satışlarının yüzde 23,3 düştüğü düşünüldüğünde, yabancı talebin görece dirençli kaldığı görülüyor.
Toplam satışlar içindeki payı yüzde 1,7
Ekimde ülke genelinde 131 bin 72 konut satıldı. Yabancılara yapılan satışların bu toplam içindeki payı yüzde 1,7 olarak gerçekleşti. Oran düşük görünse de yabancı alıcıların özellikle belirli şehirlerde yoğunlaşması, bu talebin yerel piyasalar üzerindeki etkisini sayısal payından daha önemli hale getiriyor.
Yılın ilk on ayına bakıldığında ise tablo farklı. Ocak-ekim döneminde yabancılara 17 bin 567 konut satıldı. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,6’lık bir düşüşe işaret ediyor. Yani ekimdeki sınırlı artış, yıllık eğilimi henüz tersine çevirmiş değil.
İstanbul ve Antalya’nın ağırlığı sürüyor
Yabancıların konut tercihlerinde şehir sıralaması değişmedi. Ekim ayında yabancılara en çok konut satılan il 898 adetle İstanbul oldu. Antalya 752 konutla ikinci, Mersin 153 konutla üçüncü sırada yer aldı. İstanbul ve Antalya’da yabancılara satılan konut sayısı toplam 1.650’ye ulaştı; bu da Türkiye genelinde yabancılara satılan her dört konuttan yaklaşık üçünün bu iki şehirde el değiştirdiği anlamına geliyor.
Bu üç ili Ankara 95, Yalova 55, Muğla 40, İzmir 35, Bursa 33 ve Aydın 31 konutla izledi. Listede kıyı şehirleri ile büyükşehirlerin öne çıkması, yabancı alıcıların hem yatırım hem de yaşam ve tatil amaçlı tercihlerini yansıtıyor.
Antalya’da aylık artış, yıllık düşüş
Antalya, yabancı talebinin en yakından izlendiği şehirlerin başında geliyor. Kentte ekim ayında yabancılara 752 konut satıldı; geçen yılın aynı ayında bu sayı 740’tı. Böylece aylık bazda yüzde 1,6’lık bir artış yaşandı. Ancak ilk on ayda durum farklı: Antalya’da yabancılara yapılan konut satışları geçen yılın ocak-ekim dönemindeki 5 bin 761’den bu yıl 5 bin 445’e geriledi. Düşüş oranı yüzde 5,5 oldu.
Bu tablo, Antalya’da yabancı ilgisinin sürdüğünü ancak önceki yıllardaki hızını koruyamadığını gösteriyor. Kentte satılan konutların önemli bir kısmının yabancı alıcılara gitmesi, bu talepteki her dalgalanmanın yerel fiyatlara ve kiralara da yansıyabileceği anlamına geliyor.
Ruslar ilk sırada, İran ve Irak izliyor
Uyruk bazında bakıldığında Rusya Federasyonu vatandaşları ekimde 477 konutla yine ilk sırada yer aldı. İran vatandaşları 193 konutla ikinci, Irak vatandaşları 159 konutla üçüncü oldu. Sıralamanın devamında 152 konutla Ukrayna, 123 konutla Almanya ve 112 konutla Çin vatandaşları bulunuyor. Filistin, Azerbaycan, Afganistan ve Kazakistan vatandaşları da ekimde konut satın alan yabancılar arasında ilk sıralarda yer aldı.
Rus alıcıların zirvedeki yerini koruması, son yıllarda Antalya ve İstanbul başta olmak üzere bazı bölgelerde oluşan talep yapısının devam ettiğini gösteriyor. Çin vatandaşlarının listede üst sıralara yerleşmesi ise yabancı alıcı profilindeki çeşitlenmeye işaret ediyor.
Yabancı alıcıların dikkat etmesi gerekenler
Türkiye’de konut satın almak isteyen yabancılar için tapu işlemleri, değerleme raporu ve ilgili mevzuat şartları büyük önem taşıyor. Yabancıların taşınmaz edinimi; askeri yasak ve güvenlik bölgeleri gibi sınırlamalara tabi olduğundan, alım öncesinde taşınmazın bu kapsamda olup olmadığının kontrol edilmesi gerekiyor. Ayrıca tapuda satış işlemi sırasında yetkili kurumlarca hazırlanmış güncel bir değerleme raporu isteniyor.
Uzman destek almadan yapılan alımlarda sahte ilanlar, gerçeği yansıtmayan fiyatlar ve eksik belgeler gibi riskler ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle hem yabancı alıcıların hem de onlara satış yapan mülk sahiplerinin, işlemleri lisanslı emlak danışmanları aracılığıyla ve resmi kanallar üzerinden yürütmesi büyük önem taşıyor.
Önümüzdeki dönemde ne bekleniyor?
Ekimdeki yüzde 0,9’luk artış, yabancı talebinde bir dip oluşup oluşmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Ancak on aylık verideki yüzde 3,6’lık düşüş, kalıcı bir toparlanmadan söz etmek için henüz erken olduğunu gösteriyor. Döviz kurlarındaki seyir, konut fiyatlarının döviz bazındaki değişimi ve vatandaşlık düzenlemelerine ilişkin gelişmeler, yabancı alıcıların kararlarını etkileyecek başlıca unsurlar olarak öne çıkıyor. Kasım ayı verileri, ekimdeki sınırlı artışın bir eğilim başlangıcı mı yoksa tek seferlik bir hareket mi olduğunu daha net ortaya koyacak.
