Türkiye’nin büyük bölümü deprem riski taşıyan bir coğrafyada yer alıyor. Binanın taşıyıcı sistemi deprem güvenliğinin temelini oluştururken, ev içinde alınacak önlemler de can ve mal kaybını azaltmada önemli rol oynuyor. Devrilen bir dolap, düşen bir televizyon ya da kayan bir buzdolabı, sarsıntı sırasında ciddi yaralanmalara neden olabiliyor. Üstelik bu risklerin büyük kısmı, birkaç saatlik çalışma ve düşük maliyetli malzemelerle azaltılabiliyor.
- Önce binanızın durumunu öğrenin
- Ağır mobilyaları duvara sabitleyin
- Beyaz eşya ve elektronik cihazları güvene alın
- Yatak ve oturma alanlarını gözden geçirin
- Dolap kapakları ve raflar için basit çözümler
- Deprem çantasını hazır tutun
- Gaz, su ve elektrik vanalarının yerini bilin
- Aile afet planı oluşturun
- Deprem sigortası ve konut poliçesi
- Cam yüzeyler ve aydınlatma
Önce binanızın durumunu öğrenin
Ev içi önlemler, sağlam bir binada anlam kazanır. Oturduğunuz binanın ne zaman yapıldığını, hangi yönetmeliğe göre inşa edildiğini ve daha önce bir hasar tespiti yapılıp yapılmadığını öğrenmek ilk adımdır. Şüpheniz varsa yetkili kuruluşlara bina risk tespiti yaptırmayı değerlendirebilirsiniz. Kolonlarda çatlak, kirişlerde sehim ya da bodrumda nem ve paslanma gibi belirtiler, uzman görüşü alınması gerektiğinin işaretidir. Taşıyıcı duvar ve kolonlara tadilat sırasında kesinlikle müdahale edilmemelidir.
Ağır mobilyaları duvara sabitleyin
Kitaplık, gardırop, vitrin ve yüksek dolaplar sarsıntı anında devrilmeye en yatkın eşyalardır. Bu mobilyaları L tipi metal bağlantı elemanları veya esnek sabitleme kayışlarıyla duvara bağlamak, devrilme riskini büyük ölçüde azaltır. Sabitleme yaparken dübel ve vidaların duvarın yapısına uygun seçilmesi önemlidir. Alçıpan duvarlarda özel bağlantı elemanları kullanmak gerekir.
Beyaz eşya ve elektronik cihazları güvene alın
Buzdolabı, çamaşır makinesi ve fırın gibi ağır cihazlar sarsıntıda yerinden kayabilir. Arka kısımlarından duvara bağlanan kayışlar ve ayak altlarına yerleştirilen kaydırmaz pedler bu riski azaltır. Televizyonun duvara monte edilmesi ya da sehpaya sabitlenmesi, ekranın devrilerek zarar görmesini ve çevresindekileri yaralamasını önler.
Yatak ve oturma alanlarını gözden geçirin
Gece yaşanan bir depremde en savunmasız olduğumuz yer yataktır. Yatağın üzerine düşebilecek tablo, ayna, raf veya ağır avizeleri başka bir noktaya taşımak gerekir. Yatağı pencerenin hemen altına ya da yüksek dolapların yanına yerleştirmemek de önemlidir. Aynı kural koltuklar ve çalışma masaları için de geçerlidir.
Dolap kapakları ve raflar için basit çözümler
Mutfak dolaplarının kapakları sarsıntı anında açılarak içindeki cam ve porselen eşyaların düşmesine neden olabilir. Çocuk güvenlik kilitleri ya da mandallı kapak kilitleri bu sorunu kolayca çözer. Ağır eşyaları alt raflara, hafif eşyaları üst raflara yerleştirmek ve raf kenarlarına küçük çıtalar eklemek de etkili yöntemlerdendir.
Deprem çantasını hazır tutun
Afet sonrası ilk saatlerde temel ihtiyaçlara ulaşmak zorlaşabilir. Bu nedenle her evde kolay ulaşılabilir bir noktada deprem çantası bulunmalıdır. Çantada su, uzun ömürlü yiyecekler, el feneri, yedek piller, düdük, ilk yardım malzemeleri, düzenli kullanılan ilaçlar, kişisel hijyen ürünleri, mevsime uygun kıyafet ve önemli belgelerin fotokopileri yer almalıdır. Çantanın içeriğini belirli aralıklarla kontrol etmek ve son kullanma tarihi geçen ürünleri yenilemek unutulmamalıdır. Hazırlık sırasında AFAD’ın güncel önerilerini incelemek de faydalı olacaktır.
Gaz, su ve elektrik vanalarının yerini bilin
Deprem sonrası gaz kaçağı ve elektrik kontakları yangına yol açabilir. Evdeki doğalgaz vanasının, su vanasının ve elektrik sigorta kutusunun yerini tüm aile bireylerinin bilmesi gerekir. Sarsıntıda otomatik olarak gazı kesen deprem sensörlü vanalar da ek bir güvenlik katmanı sunar.
Aile afet planı oluşturun
Deprem anında aile bireyleri farklı yerlerde olabilir. Bu nedenle önceden bir buluşma noktası belirlemek, şehir dışındaki bir yakını iletişim kişisi olarak seçmek ve çocuklara “çök, kapan, tutun” hareketini öğretmek önemlidir. Evde güvenli noktaları belirleyip birlikte tatbikat yapmak, olası bir sarsıntıda refleks kazanmayı sağlar. Mahallenizdeki toplanma alanlarını öğrenmek de planın parçası olmalıdır.
Deprem sigortası ve konut poliçesi
Zorunlu deprem sigortası, binanın depremden kaynaklanan hasarlarını belirli bir teminat dahilinde karşılar. Eşyalarınızı ve teminat dışında kalan zararları korumak istiyorsanız, kapsamlı bir konut sigortası yaptırmayı değerlendirebilirsiniz. Poliçenizin süresini ve kapsamını düzenli olarak kontrol etmek gerekir.
Cam yüzeyler ve aydınlatma
Sarsıntı sırasında kırılan camlar ciddi yaralanmalara yol açabilir. Büyük pencere ve cam kapılara uygulanan şeffaf güvenlik filmleri, cam kırıldığında parçaların etrafa saçılmasını engeller. Tavana asılı avize ve lambaların bağlantılarının sağlam olup olmadığını kontrol etmek, gerekirse ek askı bağlantısı yaptırmak da önemlidir. Yatak başında bir el feneri ve kalın tabanlı bir terlik bulundurmak, gece yaşanabilecek bir depremde kırık cam ve karanlık nedeniyle oluşabilecek yaralanmaların önüne geçer.
Deprem anını kontrol edemeyiz, ancak evimizi bu ana hazırlamak bizim elimizde. Bugün atılacak küçük adımlar, olası bir sarsıntıda büyük farklar yaratabilir.
