Türkiye’de üniversitelerin geliştirdiği teknolojilerin ticarileştirilmesinde yeni bir adım atıldı. 13 Ekim’de yürürlüğe giren yönetmelikle teknoloji transfer ofislerinin görevlerine doğrudan üretim tesisi kurma ve işletme yetkisi eklendi.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan düzenleme, 2017 yılında yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği’nin görev ve yetkileri düzenleyen 6’ncı maddesini genişletti.
Yeni hüküm, üniversitelerde yürütülen araştırma ve geliştirme çalışmalarından doğan buluşların yalnızca lisanslanmasını değil, üretim faaliyetleri aracılığıyla doğrudan ticarileştirilmesini de kapsıyor.
Üniversitelere hangi yetkiler verildi?
Düzenlemeyle teknoloji transfer ofisleri, üniversitede geliştirilen bilgi, buluş ve teknolojilerin üretime aktarılması amacıyla sınai ve ticari nitelikte tesisler kurabilecek.
Bu ofisler yalnızca yeni tesis kurmakla sınırlı kalmayacak. Mevcut üretim tesislerini devralabilecek, işletebilecek ve bu tesislere ortak olabilecek. Ayrıca üretim faaliyetleri kapsamında şube açabilecek.
Böylece üniversitelerde yürütülen araştırmaların ticari ürüne dönüşmesi için yeni bir hukuki imkân sağlandı.
Laboratuvardan seri üretime geçiş
Yönetmelikte yeni yetkinin amacı açık biçimde tanımlandı. Üniversitede geliştirilen teknolojilerin ölçeklendirilmesi, seri üretime geçirilmesi veya doğrudan ticarileştirilmesi esas alındı.
Bu değişiklik, teknoloji transfer ofislerinin yalnızca buluşların patentlenmesi, lisanslanması ve sanayi kuruluşlarıyla buluşturulması süreçlerinde görev üstlenmesinin ötesine geçiyor.
Yeni düzenleme, üniversite kaynaklı bir teknolojinin üretim sürecinde de doğrudan yer alınabilmesine imkân tanıyor.
Şirketlere ortak olmanın önü açıldı
Düzenlemenin dikkat çeken yönlerinden biri de üretim tesislerine ortak olma yetkisi.
Teknoloji transfer ofisleri, üniversitelerde geliştirilen teknolojilerin ticarileştirilmesi amacıyla mevcut üretim tesislerine ortak olabilecek. Böylece yeni bir tesis kurulmasının yanı sıra faaliyetteki üretim altyapısından yararlanılması da mümkün hale geliyor.
Bu yetkinin, üniversitelerle sanayi kuruluşları arasında ortak üretim projelerinin geliştirilmesini kolaylaştırabileceği değerlendiriliyor.
Yetki yürürlükte, mevzuat şartları korunuyor
13 Ekim 2026 tarihli ve 33399 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği, yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Ancak düzenleme, teknoloji transfer ofislerine sınırsız ticari faaliyet serbestisi tanımıyor. Üretim tesisi kurulması, işletilmesi veya ortaklık yapılması sırasında ilgili diğer mevzuat hükümleri geçerliliğini koruyacak.
Karar, doğrudan yeni fabrika yatırımlarının başladığı anlamına da gelmiyor. Getirilen değişiklik, üniversite kaynaklı araştırma ve geliştirme sonuçlarının üretime aktarılması için yeni bir yetki oluşturuyor.
