Kentsel Dönüşümde Yıkım Süreci Neden Bu Kadar Önemli?
Kentsel dönüşüm projelerinde en çok merak edilen ve aynı zamanda en fazla belirsizlik barındıran sorulardan biri şudur: Müteahhit evi yıkıp ne zaman başlar? Özellikle riskli yapı tespiti yapılan binalarda yaşayan mülk sahipleri için bu soru, yalnızca teknik bir süreci değil; taşınma planlarını, kira desteklerini ve hukuki hakları da doğrudan ilgilendirir.
Yıkım sürecinin ne zaman başlayacağı, çoğu zaman “anlaşma imzalandıktan hemen sonra” gibi algılansa da pratikte bu durum çok daha fazla değişkene bağlıdır. Kat malikleri arasındaki uzlaşma oranı, resmi tebligatlar, idari onaylar ve tahliye süreci, yıkım takvimini doğrudan etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alır. Bu nedenle sürecin doğru okunmaması, mülk sahipleri ile müteahhit arasında ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.
Özellikle büyük şehirlerde hız kazanan kentsel dönüşüm projelerinde, yıkımın gecikmesi ya da beklenenden erken başlatılması, hem ekonomik hem de sosyal sonuçlar doğurur. Kiraya çıkma zorunluluğu, geçici barınma ihtiyacı ve kira yardımı beklentisi, bu takvimin netliğini daha da kritik hale getirir. Bu yazıda, müteahhidin evi hangi şartlarda ve hangi aşamadan sonra yıkabileceğini, hukuki ve fiili yönleriyle ele alıyoruz.
Müteahhit Evi Yıkmadan Önce Hangi Şartlar Sağlanmalı?
Riskli Yapı Tespiti Olmadan Yıkım Mümkün mü?
Kentsel dönüşüm kapsamındaki bir binada yıkım sürecinin başlayabilmesi için ilk adım, yapının riskli yapı olarak tespit edilmesidir. Bu tespit, lisanslı kuruluşlar tarafından yapılır ve sonuç, ilgili tapu müdürlüğü üzerinden resmî kayıtlara işlenir. Riskli yapı kararı olmadan, müteahhidin tek taraflı olarak yıkıma başlaması mümkün değildir.
Bu aşamada devreye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı girer. Bakanlık tarafından belirlenen mevzuat çerçevesinde, riskli yapı tespitine itiraz süresi ve kesinleşme takvimi net şekilde tanımlanmıştır.
Kat Maliklerinin Onayı Neden Belirleyici?
Riskli yapı kararı kesinleştikten sonra, kat maliklerinin en az üçte iki çoğunluğunun dönüşüm ve müteahhit seçimi konusunda anlaşması gerekir. Bu çoğunluk sağlanmadan müteahhit ile yapılan sözleşmeler, yıkım için yeterli hukuki dayanak oluşturmaz.
Uygulamada en sık yaşanan sorunlardan biri, çoğunluk sağlandığı hâlde azınlıkta kalan maliklerin süreci geciktirmesidir. Ancak mevzuat, belirli aşamalardan sonra çoğunluğun kararını esas alır ve yıkımın önünü açar.
Müteahhit Evi Ne Zaman Yıkar? Takvim Nasıl İşler?
Sözleşme İmzalandıktan Hemen Sonra mı?
Hayır. Müteahhit ile kat malikleri arasında sözleşme imzalanması, yıkımın hemen başlayacağı anlamına gelmez. Sözleşmenin ardından:
-
Tahliye için maliklere süre tanınır
-
Elektrik, su ve doğalgaz abonelikleri sonlandırılır
-
Belediyeden yıkım ruhsatı alınır
Bu işlemler tamamlanmadan fiili yıkım başlatılamaz.
Tahliye Süresi Dolmadan Yıkım Yapılabilir mi?
Tahliye süresi dolmadan yıkım yapılması hukuka aykırıdır. Maliklerin evi boşaltması için tanınan süre, genellikle 60 gün olarak uygulanır. Bu sürenin sonunda bina hâlâ boşaltılmamışsa, idare tarafından zorunlu tahliye süreci başlatılabilir.
Gerçek Hayattan Kısa Bir Örnek
İstanbul’da 30 daireli bir apartmanda riskli yapı kararı alındıktan sonra, müteahhit ile anlaşma sağlandı. Ancak iki daire sahibi tahliyeyi geciktirdi. Yıkım, sözleşme imzalanmasına rağmen yaklaşık üç ay ertelendi. Bu süreçte hem müteahhit hem de diğer maliklerin maliyetleri arttı. Bu örnek, yıkımın yalnızca sözleşmeye değil, fiili tahliyeye de bağlı olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.
Sonuç ve Değerlendirme | Süreci Doğru Okumak Neden Hayati?
“Müteahhit evi yıkıp ne zaman başlar?” sorusunun tek bir cevabı yok. Yıkım; riskli yapı tespiti, malik çoğunluğu, hukuki tebligatlar ve fiili tahliye gibi birçok aşamanın tamamlanmasına bağlı olarak başlar. Bu süreci doğru okumak, hak kayıplarının ve gereksiz gerilimlerin önüne geçer.
Kentsel dönüşüm sürecindeyseniz, yalnızca müteahhidin beyanlarına değil, resmî takvime ve hukuki belgelere odaklanmanız büyük önem taşır. Siz de bu konudaki deneyimlerinizi yorumlarda paylaşabilir, yazıyı dönüşüm sürecindeki tanıdıklarınızla paylaşarak bilgiye katkı sunabilirsiniz.
